Srbija obeležava Dan državnosti, kao podsećanje na Sretenje 1804. godine, kada je podignuta revolucija i počelo oslobađanje od Turske, i isti datum 1835. godine, kada je donet prvi moderni ustav Srbije.

Na Sretenje 1804. godine, na zboru viđenijih Srba sa teritorije Beogradskog (odnosno Smederevskog) pašaluka, koji se dogodio u Marićevića jaruzi u Orašcu, doneta je odluka o podizanju ustanka protiv Turaka i za vožda je izabran Đorđe Petrović – Karađorđe.

Odluci o podizanju ustanka prethodila je seča knezova, odnosno uglednih narodnih prvaka, koje su dahije preventivno pobile, zbog navodne nelojalnosti.

Prvi srpski ustanak najpre je zahvatio krajeve zapadno od Kolubare, Šumadiju i Pomoravlje.

Čitav Beogradski pašaluk oslobođen je 1807. godine, ali je sudbinu ustanka odredio ishod Rusko-turskog rata, pošto su Rusija i Turska potpisale mir u Bukureštu 1812. godine.

Prepuštanje Srbije bilo je plod činjenice da je počinjao Napoleonov pohod na Rusiju.

Prema rečima nemačkog istoričara Leopolda Rankea, Karađorđevom bunom započela je Srpska revolucija, okončana uspešnim diplomatskim dostignućima Miloša Obrenovića, decenijama potom.

Karađorđe je tokom Prvog srpskog ustanka (1804-1813), u sklopu obnove srpske državnosti, između ostalog ustrojio i niz važnih institucija, poput Velike škole, dalekog začetka današnjeg Univerziteta u Beogradu.

Sretenjski ustav donet 1835. godine

Na Sretenje 1835. godine u Kragujevcu je donet prvi Ustav Kneževine Srbije, poznat kao Sretenjski. Ustavne odredbe koje je sadržao oblikovane su po uzoru na ustave Francuske i Belgije.

Tekst ustava, neobično liberalan za tadašnje prilike, izradio je Dimitrije Davidović, znameniti novinar i srpski nacionalni radnik. Gligorije Vozarović bio je prvi koji je ukoričio i povezao Sretenjski ustav.

Ovakvo ustavno rešenje odmah je izazavalo negodovanje Austrije, Turske i Rusije, zbog čega je ubrzo suspendovan.

Velike sile smatrale su ga previše liberalnim – u poređenju sa ustavima evropskih zemalja tog vremena on je to i bio, osim retkih izuzetaka poput Francuske i Belgije.

Kneževina i Kraljevina Srbija imala je potom više različitih ustavnih rešenja: 1838, 1869, 1888, 1901. i 1903. godine.

Posle Drugog svetskog rata, od 1945. godine, u potpuno promenjenim okolnostima, Srbija je u sastavu federalne Jugoslavije četiri puta usvajala najviši zakonodavni akt, a aktuelni je usvojen 30. oktobra 2006. godine.

U požarevačkom Gradskom parku, simbolično kraj spomenika Knezu Milošu Obrenoviću, prigodnom svečanošću obeležen je Dan državnosti Srbije.

Obeležavanje Dana državnosti u Požarevcu počelo je svečanim prijemom u Gradskom zdanju na kome se prigodnim govorom obratio gradonačelnik Bane Spasović.
“Današnji dan i ovu svečanost povodom proslave Dana državnosti smatram kao veliku čast, budući da sam u prilici da se zajedno sa svima vama sećam teških ali i lepih trenutaka naše Srbije. Sretenjiski ustav iz 1835. godine i podizanje Prvog srpskog ustanka 1804. godine važni su datumi u našoj istoriji koji nas podsećaju na želju za slobodom ali i nameru da Srbija postane uređena država u kojoj se poštuju zakoni i sluša glas naroda”, rekao je između ostalog gradonačelnik Spasović.

 

Snimak obraćanja

Program za sve prisutne ovom prilikom pripremio je Gradski ženski hor “Barili”.

Obeležavanje je nastavljeno polaganjem venaca kraj spomenika Miloša Obrenovića u Gradskom parku.

Vence su položile delegacije Grada Požarevca, Braničevskog okruga,GO Kostolac, Policije, Vojske Udruženja potomaka ratnika 1912-1920. godine, Društva za negovanje tradicije oslobodilačkih ratova Srbije do 1918, GrO SNS, GrO SPS, SUBNOR-a.

Leave a Reply